Lingüística Andina e Intercultural Bilingüe-Tesis de Pregrado
Permanent URI for this collectionhttps://dspace-test.ucuenca.edu.ec/handle/123456789/1754
Browse
Browsing Lingüística Andina e Intercultural Bilingüe-Tesis de Pregrado by Subject "Folklore"
Now showing 1 - 9 of 9
- Results Per Page
- Sort Options
Item Bebidas habituales de la nacionalidad Shiwiar en la comunidad de Kurintsa, parroquia Río Corrientes, cantón y provincia Pastaza(Universidad de Cuenca, 2013-11-11) Santi Machoa, Janeth Mónica; Santi Mayancha, Nuca Juliana; Yantalema, BolívarMash tarimiat aints kanusnumia uminiawai pachim umutin, nuya, shiwiarsha nii umutirinkia kajinmatsuk iyashi uyumamunt penker awajsataij tusar, yurumar umurar pujutai asa matsatkau iwiakmaunumka penkeraitiai,tu asa shiwiarka ninia pujutirinka kajinmatsuk tuke yama uchi akininausha nekakiar nii nukuri itiur najaninia nuna jisar wenawai. Tura ju umutinkia wari najanji nujai akankamu ainiawai aints matsatkau irunau wari takat najankuria umurtiniait nujai iwiaramuitiai , ju umutinkia umurtiniaitiai kitiamakur , kakarar takakmastai tusar ,warawarat iyash ati tusar,nuyasha arutma kakarmari achiktaj tusar . Ju umutinkia nish kuntrman takakiniawai turamtai umutan wakeriniawai mash umutinkia tu asa juka nekamutiai mash nunkanam. Ni takakmaurinkia antsuri nish umutin aints nekamau awai warukaria umaij nus-ha tu asa juka umaji kitiamakur,kakaram achikiar warawarat takakmastai tusar nuya arutma kakarmari achiktai tusar. Ju takat najanar iniamamunmanka iniakmawai atsuri yurumak,ijiutin,aakmatin ,juka inintimsar armau juakat tusar armawitiai ,juna jisar jintinkratniusha ju ak-marmaun achik uchiniam jintiat tusar, ju nekamun tuke armaun jisar ii pujutirin penkej kajinmatkichmua ati tusar najanamuitiaiItem Carencia de los materiales didácticos y su influencia en el desarrollo del proceso de enseñanza y aprendizaje de los niños y niñas del Centro Infantil “Fernando Daquilema”(Universidad de Cuenca, 2014-11-11) Peñafiel Sayay, Elisa Liliana; Guamán Paucar, AndrésItem Elaboración de material didáctico de la caza y pesca(Universidad de Cuenca, 2008-11-11) Santi Gualinga, Jimmy Leopoldo; Ortiz Ochoa, William AlfredoItem Los instrumentos simbólicos de la música tradicional Chachi, del cantón Eloy Alfaro y provincia de Esmeraldas(Universidad de Cuenca, 2013-11-11) Acero Estupiñan, Bagner; Cimarrón Tambonero, Luis Antonio; Ceballos Calafi, Raúl ClementeEntsa taawasha kekendetsaashu juntsa lala chachilla naakenchu‟ba entsague kenchumu deeyu ti‟ kuinda kenu tijtaa tsangue piiken detsuyu, tsangue‟ mantsa chachillala, lala‟ uukeraa kenchuñu kusasnu bale kuren detyu, challa awamu kailla judeeshu jutsa demanbashiindetsu, veela‟ kenchunu kusasnaa yuj urave tindetsu. Tsaañu‟mityaa lalaya tsandindetsuyu, chahillanu laachishu juntsa laachin juunu, veelachinu kera‟ kenchunu jutyu, laachibain tsaren bale tinu, naa veelanu bain kuinda ketu lalaya ura kusas tene ken chunamu deeyu ti‟ kuinda kesnenu deju‟ mitya, entsaa paatenu yumaaren tsangues nenuu juren challa naamuba tsangue pensa ketyu‟ mityaa tsaguetyu deju, tsaaren lala juntsanu mija‟ kiika keren tsu‟mityaa tsanguendetsu. Tsai‟ kailla mantsa rukuulala judeeshu juntsala, kiika mijtu chachi jude‟ mitya fibalala naadetiñu bain, naadekeñu bain tsai detsami jandetsu, yaichiya vee kusas kata‟ mitya‟ yuj urave tindetsu, tsenmin lala‟ kenchuñu paate urajtuve, mayujpeyaave tin detsu. Entsague tyashi‟ keras nendu chachillanu pure‟ tenbiya‟ katawaive, taawash kensha putu tenbiya kendun tsandin depu, entsa rukulala naa nuka‟ basaba chudenave. Tsaaren lala‟ jungaya mantsa chachi yapa rukuula lala kaspele naaken chumu ju‟ba juntsa kendechu, kaillalanu bain mijakaa detsu, lala‟ uukeraa kenchuñu kusasnu manbashinjutyu‟ mitya. Kaspele 60, chiren lala‟ chachilanu jayu jayu vee chachilla janchiren veeve kusas dekinmala engu chumulabain vera‟ deka‟ jinchin challa yumaa depiyaindetsu, tse‟mitya lala manbirenjutyu‟mityaa entsa taawasha kindetsuItem El matrimonio tradicional en el pueblo Chachi(Universidad de Cuenca, 2013-11-11) De la Cruz Añapa, Alfredo; Tenorio Chapiro, Luis; Ceballos Calafi, Raúl ClementeChachilla kasaa ideishu juntsaya Dyusapa' ajuunu ura' iiñuu juuve, tse'mitya chachillachila juntsa nebaade jutyu, matyu kuusa tyulla kaañuu, tsenmala yabian uutyanutsu. Entsa mundu puka juushu juntsa dyusa' tyaapanaa tsuve, tse'mitya lala ujcha detiyanmalaa tyaapanu tsunu adyu tiyaiñuu lala entsa juushu juntsa dekeñun: naa ne nepa'kerake, veta'-veta' chirinditina'ba, ne anbu kuinda kedekishu juntsa juula, ne tarange, chachi fike (tuteke) dañu ketu, vee matsainu juushu juntsa bain, matyi kumuinchi urajtu tene judeeshu juntsa dekenmala lala'tu Dyusa' tyaapanaa tsu'mitya, adyuwaa detis, matyu kayu vera ti dekeñubain, tse' lala chachillalaren tu akawangendetsu. Adyuñu'mityaa tyaapa jullu jullu kaamaa detis taaju tyatu, tsenmala laachiya juntsa kala jelekengentsu, naa shuwa pi debu'wareke'ba tsangemu, dishpajtya'kera tsatsaimu, tsaintsunmala tsaa chachilla mantsa peya dejashu juntsaya depeyaimu deeve, kvb. Tsaañu'mitya chachilla kasaa de-inmalaa ura' mandimu, matyu tsadeimala yachiya mika ura, tsadeinmala tyaapa ma ujkaamuve de, tse'mitya uutyamu Dyusapa. Tsaa pensadeju'mitya chachillaya kasaa imu pude deju, ura'chunu, firuita chunjutyu, naa ne supu mavelaiba injutyu, me vee matsaita nenu bain jutyu, supula tenbuka juuñuu, unbeerukulaya jenana juuñuu. Panmalaya ma lura juuñuu unbeeruku ya' shinbuba. Tse'mitya enu jayu chachilla naa-itaa kasaa imu deeñuba juntsaa enu pillave.Item Mitos y cuentos de la nacionalidad Sapara en la comunidad Jandiayacu(2013-11-11) Escobar Santi, Pedro Blas; Grefa Ushigua, Froilán MáximoNukishi yarija maranu ichanu umirika arata ikicha kawitia manuka nishauti, akasujuka ikichaka Sapara, maranu taukuruka taikua maranu, tama kawiria kayapi maranu, utuka ita atanuka ikichaka ji tiaja, taka nukishi ji chakuima aitkuaja manuka miaricha, sapirija, katsa iria ikichaka Sapara nishinuika manuka maranu katsa tama katsa ikichawara, injia arata umiriwara nuki, nukishi jina turiakama ta nukama inaunu nishimanuka, ikimajaka, maraitaka, niata arimamu aitia iki jina aitika, tarijika taka iria ikichaka, arata nuki kanakua taikua, ita tai ijiaraka, chakuima taikua, katsa nishika mirakucha katsa iniaunu cha tima nishika maranuka manuka arata aitikaka, kayapi kawiriajajinia aitika witsa, anaicha iniau, timanuka manuka akiraitia aitijakajinia, nuari piraitaka manuka patajuicha imijanu ji ikichaka Sapara jina. Umirinu pana yatsauja arata. Injiajinia irishipikanu nukaki akasujuka iki uririkuaka nukaki ikichaka jina taji aramujuka killkatia pana iki nukaki, irishipika akasujuka ikichakama.Item Plantas sagradas y visionarias de la nacionalidad shuar en la asociación Shuar Nankais(Universidad de Cuenca, 2013-11-11) Yankur Tsukanká, Yankur Alicio; Mashinkiash Chinkias, Juan ManuelÁrak Shuartí arantutai tura waimiatai, anintrusa nekámu, aujmatsuk, matsatkamu Nankais, pújakmari, nunké urukuit, kampuntniuri iimi, tuakar takakmatai tura shiir matsamtairi, yurumtairi warí urukua ainia, tura aents túke tarimiat níniurijai itiur matsamin ainia, tura shuar iráran kaunainian nií warí urukua ainia nuna túke arantukar shiir awajtairi nuna mash ichipsan, aents aarma júna aujas Nankaisa matsamtairi nekáwarat tusa paantmajai. Yaunchu shuarti árak arantutai nuyá waimiatai nekámu jú aíniáwai: natem, maikiua, tsaank, yaji; pujámunam tura arumai itiur pujustiniait nuú nekatainti, áya pénker waimiashtainti, mesematainti; nuásha tura aishmanksha shuartikia túke umutainti ii najantairi asamtai; aintsank árak arantutai tura waimiataikia penke jatanam tura shuar waweknum tsuamatai, akankamu patatkamunmanka ju árak pujutari, tsakatairi utsumtairi tura iwiartaitri aujmtsamuiti. Árak arantutai tura waimiatai natem, maikiua, tsaank, yaji ainia nujaikia shuartikia penkesha tupankchamniaitji waimiatai tura tsuamatai asamtai; jíjai wainchatai ainia nújai; ijiarmar umarar nampekar Arutmajai wainniaikiar chichartukmatai, ií urumai nui itiur pujustiniatiaj nuú nekatai asamtai; pénkerkeka waimiashtainti, yajauch pujuttakrikia mesematainti; núnikiaj tusar pénker ijiarmar ii uuntri amin aarmia nuu kajintmatkishtiniaitji. Árak arantutai tura waimiataikia, tarimiat aents unuimiatainmaka, túke yaunchusha uchi nua, aishmank uchich, natsa pénker, kaákaram, chichamtin, jintinkratin aárat tusar ijiarmamtikiar árak arantutai tura waimiatain tunanam, kanus, takamchanum júkiar aárar iniashí tura wakaní pénkermamtikin aármiayi, tuma, asamtai unuikiartinti shuara najantairi, nekatai, paant najanatín, enentaimtikiar tarimiat aentsu unuimiatairi paantmatniuiti, nekawar nií pújakmarin paantmat tusar. Tarimiat aents unuikiartinti juú enentaikia emtuktiniaitji shuarti matsamtai kajintmatnakin tusarItem Reglas y normas de comportamientos de la nacionalidad Chachi de la comunidad de San Salvador, parroquia San Gregorio, cantón Muisne, provincia Esmeraldas(2013-11-11) Añapa San Nicolás, Jorge Domingo; Simarrón Sánchez, Pablo; Sandoval Añapa, CorneliaCha'kaspele naakenu deju´ba demanbiyaintsuve challa tinbu talaya, vee chachilla naekemu deeñuba juntsa tene aa mijaindetsu. Naa kiika keenu yasha ne'bain junda ma-aba cha'paate mijai' muishchi tsaa universidad akawangemu deju, tse'mitya vera tene mijaindestu lala' chachilla, vee kusasnaa kayu aa mutyandetsu, juntsalanaa kayu mi'pele tyandestu, juntsa'mitya uwain lala'aa-apala kaspele naakemuwa deeñuba demanbiyaintsu. Lengeshu juntsaya entsa kiika pillanu chachilla naake kavitu ke' tse'waamu dejuñuba juntsa tene katarekenu dejuve, naa sepu pullatala pu' kerake, aste juula, tsenmin naa muuta bain. Entsa judeeshu juntsala chaitala Uníba detiyataa peletu juñuba tse'waa-waa kemu deeve.Item Vestuario de las mujeres de la nacionalidad chachi, parroquia Atahualpa, cantón Eloy Alfaro, provincia de Esmeraldas(Universidad de Cuenca, 2014-11-11) Caicedo Añapa, José; Añapa San Nicolás, Luciano; Ceballos Calafi, Raúl ClementeChachi tinu chachilla‟ pana pana kenu jalli matyu yalaren tsaa juuwa deju‟ juntsange keewaawaa kenu tsumi , tsaa depiyanchi iive, naa supula bain, naa unbee rukula bain vee chachi, chachi jutyu chachilla‟ jalli pana keñuu tene kidekiñu‟ mitya. Chachilla yumala tsaa pana pana kenu jalli, challaya, ka mandinbu tsangenuu faañuren tsaa pana‟, tsenmin fandangutalaren tsaa neimu judeeve. Ka jayuya chachilla yala naajuwa de‟ba juntsa, tsaa keewaanu deengi keñungeturen, matyu yala naake jalli panmu deju‟ba tsaa keewanduren, tsaa piyanchi ideive.Tsenmin yaatalaren mantsa masmi‟ tene dera derangetu tsaa piyanchi ideive, yala‟ jali panatala. Tsaañu‟ entsa tyasha‟ mityaa kuinda juushu juntsanu, kuinda mi‟kenu dekeyu, tengai‟tu mandinbu mangujgta‟ba i‟ chunga tenñu.
